تاریخی

بنچاق اورامان ( هورامان )

در اوايل قرن حاضر در سال ۱۳۰۵ شمسي حسين نامي از مريدان (شيخ علاءالدين نقش بندي ) در غاري در دره تنگيور خمره اي پر از دانه ارزن پيدا كرد كه در ميان آن نوشته اي به خط پهلوي اشكاني بر پوست آهو وجود داشت . اين نوشته كه به (بنچاق اورامان ) مشهور شد قراردادي است ميان دو نفر براي خريد و فروش زر ستاني به ۴۵ درهم كه شاهدان معامله نيز نام خود را در آن نوشته اند . اين بنچاق به سال ۱۲۰ پيش از ميلاد مسيح تعلق دارد . در حال حاضر اين بنچاق در موزه برلين نگه داري مي شود .
دو سند از این سه سند، به خط و زبان یونانی است. هر دو تاریخ سلوکی دارد که یکی معادل ۸۸/۸۷ ق.م. و دیگری معادل ۲۱/۲۲ ق.م. است و در پشت یکی از آنها چند کلمه ای به زبان پارتی نوشته شده که خلاصه متن یونانی است و احتمالا تاریخ نگارش آن نسبت به متن یونانی جدیدتر است. سند سوم فقط به خط و زبان پارتی است و تاریخ اشکانی دارد که معادل سده اول میلادی (احتمالا ۵۲ یا ۵۳ م) است. خط پارتی این متن به خط سفالینه های نسا شباهت دارد.

اگر حدود ۴۵ کیلومتر در مسیر کامیاران به مریوان رانندگی نمایید، در جنوب غربی روستای يوزیدر و در كوه های زينانه، در حدود ۵۰۰ متری شمال غرب روستای تنگی ور، بر روی صخره‌ای و در بلندترين نقطه بقايای كتيبه و نقش برجسته به خط ميخی آشوری در يك طاق‌نما به ارتفاع ۱۲۰ و پهنای ۱۷۰ سانتی با عمق ۳۵ سانتيمتر حجاری و نقش شده است. درون طاقنما و در جهت غرب آن نقش برجسته انسانی مشخص شده به طول نيم متر و عرض ۳۵ سانتی‌متر كه احتمالاً تصوير سارگن دوم پادشاه آشوری باشد. نقش شاه دارای كلاهی استوانه‌ شكل و شبيه به باشلاق است به صورت نيم‌رخ كه پای راست خود را به جلو و پای چپ به عقب قرار دارد و دست راست خود را به طرف بالا بلند كرده و دست چپ را در مقابل شكم قرار داده است.

كتيبه خط ميخی در كادری به ابعاد ۱۲۰×۱۲۰ سانتیمتر كه در حدود ۵۰ سطر نوشته دارد. سنگ نوشته اورامان که به خط ميخی و زبان آشوری باستان نگاشته شده است، پس از ستايش خدايان آشوری مانند خدای آشو، مردوك، نابو، سين، شمش و ايشتار به شرح پيروزی های خود پرداخته و به نقاط مختلف، شهرها، روستاها و مناطقی كه در اين حمله و جنگ تصرف و ويران نموده اشاره دارد.

 تاريخ كتيبه احتمالاً مربوط به اواخر هزاره دوم و اوايل هزاره اول پيش از ميلاد است.

بنچاق اورامان

در روایت های تاریخی این چنین آمده که در اوايل قرن معاصر در سال ۱۳۰۵ هجری شمسی حسين نامی از مريدان شيخ‌علا‌الدين نقشبندی در غاری در دره تنگی ور خمره ای پيدا می‌نمايد كه در آن پر از دانه ارزن بود و در ميان آن نوشته‌ای به خط پهلوی اشكانی بر پوست آهو به دست آمده است که به بنچاق اورامان مشهور گشته است؛ اين بنچاق قرار دادی ميان دو نفر مبنی بر خريد و فروش تاکستانی به ۴۵ درهم و شاهدان معامله نيز نام خود را در آن نوشته‌اند. اين بنچاق مربوط به ۱۲۰ پيش از ميلاد مسيح است.

در سطرهایی از این بنچاق این گونه نوشته شده:

سال سه ست ماه اروتات فروخش تپس پك

پورتيرين زراستك چه ابير اشكان نم (زات)

اخريتار اويل پور هربشن

اسمكان از خريت اويل هيچ پتسيك هرودرهم ۴۵

که ترجمه این متن عبارت است از:

سال سيصد ماه خرداد فروشنده تپس پك

پورتيوين زراستان اسمك كه ابير اشكان نيم آن دارد.

و خريدار اوايل پوربشين

اسمكان زرستان (را خريد اويل از پتسيك) همه را به ۴۵ درهم

گفتنی است اين بنچاق در موزه برلين نگهداری می شود.

آدرس :غاري در دره تنگيور از شهر كامياران

بنچاق - قباله اورامان (هورامان )
بنچاق – قباله اورامان (هورامان )

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا