فرهنگ و هنر

سیاوچمانه

جشن موسیقی سیاوچمانه و آوازهای بومی محلی در سروآباد
جشن موسیقی سیاوچمانه و آوازهای بومی محلی در سروآباد

تا حالا هایکو خوانده‌اید؟ همان اشعار هجاییِ ژاپنی که خیلی کوتاه و دل‌نشین‌اند و مضامین زیبایی هم دارند. البته به‌تازگی انگار هایکوی فارسی هم مُد شده است! اما به گمانم این قالب برای شعر فارسی نیست و اگر هم بخواهیم شعر فارسی را در این قالب ببریم، شاید تمام ویژگی‌های هایکو را نتوانیم بر آن منطبق کنیم…

من معنی «سیاوچمانه» را نمی‌دانستم. اصلاً تا به حال این کلمه به گوشم نخورده بود. وقتی کتاب «صد سیاوچمانه» را از عزیزی هدیه گرفتم، تازه فهمیدم که این کلمه کردی است. سیاوچمانه نامِ سرودهای کردی

از متن کتاب:

«دسته‌ای ریحان برایم فرستادی

از کجا می‌دانستی

آرزویش را داشتم»

«رنگِ زردیِ خزان

گناهِ پاییز است

و رنگِ زردیِ من

از دوریِ دل‌دار»

■ ■ ■

است که در این کتاب آمده است. کتاب را که باز کردم و دو سه سیاوچمانه را خواندم به یاد هایکوهایی افتادم که قبلاً خوانده بودم و فکر کردم خیلی به هایکو شبیه‌اند.

«سیاوچمانه از جمله ترانه‌های کردی باستانی هستند که با گویش هورامی و بر اساس شیوهٔ هجایی سروده شده‌اند. سیاوچمانه ترکیبی است از دو واژهٔ «سیاو» به معنی سیاه و «چمان» به معنیِ‌چشم‌ها و به ترانه‌هایی گفته می‌شود که در وصفِ سیاه‌چشمان سروده شده‌اند. سیاوچمانه از معدود ترانه‌های عامیانهٔ کردی است که هنوز موردِ توجهِ مردمِ هورامان است و به آن عشق می‌ورزند و با طلوع و غروبِ خورشید بر بلندایِ کوهستان زمزمه‌اش می‌کنند.»

در این کتاب صد سرودهٔ کردی از لالایی گرفته تا وصف کوهستان، عشق به وطن و حالاتِ معشوق آمده است. هیچ‌یک از این سروده‌ها از پنج سطر بیش‌تر نیست اما سادگی و زیبایی هر کدام وادارت می‌کند بعدی و بعدی و بعدی را هم بخوانی. الفاظ فارسی هر سیاوچمانه در یک صفحه از کتاب نشسته و در پایانِ کتاب اصلِ سیاوچمانه‌ها به زبانِ کردی آمده است.

رئوف سعیدیان و فریاد شیری این سروده‌ها را در کلماتی زیبا و ساده به فارسی برگردانده‌اند و مقدمه‌ای خوب و کامل هم دربارهٔ سیاوچمانه در اولِ کتاب آورده‌اند. این کتاب نه برای پایانِ این هفته بلکه برای پایانِ همهٔ هفته‌ها دلچسب است و خستگی را از تنِ آدم می‌رماند.

نویسنده : فهیمه شانه

برچسب ها

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا