جاذبه گردشگری

«جوه و مزرا» جوی مزران شرکان

«جوه و مزرا» جوی مزران
«جوه و مزرا» جوی مزران

جوی مزران واقع در روستای شرکان از سر چشمه اصلی موسوم به(پلور) حیات گرفته و پس از گذشتن از دره( آساو) وسرازیر شدن  بر روی آبشار ده ها متری ((سول)) به شبکه اصلی جوی مزران جاری شده و تمامی باغات سر سبز دیار را بدون استثنا به صورت مستقیم وغیر مستقیم حیاتی تازه می دهد.طول این جوی حدود ۵ کیلو متر می باشد که از ((بنجو)) شروع و پس از طی مسافت طولانی از اصلی ترین نقاط باغهای شرکان یعنی((نساره ی مزگی٬سوراویه٬اسپه گلیر٬نه ره لاره٬به نوروا٬زه ردی بن٬دوه ته وه نله٬به نو مه ری٬مریم که٬ملکو آلتونی٬سه روسلمانی٬ده راسوری٬ونهایتا شولگا) سر در می آورد.

سر سبزی ، نشاط و خرمی باغهای این روستا مدیون جریان خون در شاهرگ اصلی این جوی یعنی مزران می باشد. اگر بخواهیم ارزش واعتبارآن را در روزگاران گذشته ببینیم کافی است سری به تاریخ کهن و ادبیات این قوم بزنیم که سینه به سینه به ما رسیده و جزء تاریخ واقعی ولاینفک واعتقادات سنتی ودینی ماست .

مثلا گفته اند در قدیم کسی که به خواستگاری می رفته است اولین سوال از زندگی او این بوده که آیا در زیر جوی مزران باغ داشته اش است یا خیر .چون حیات وزندگی هر فردی منوط به داشتن باغی در زیر این شبکه حیاتی بوده است.

آب این جوی بسیار سرد وگوارا است. در ابتدا آن جایی که دست ما بدان نرسیده وآن را آلوده نکرده ایم یعنی((پلور)) آبی سرد وگوارا بسیار سبک ودر واقع معدنی می باشد.در قدیم این آب چون هیچ گونه آلاینده ای نداشته مورد مصرف و شرب بوده ودر هرباغی منبع کوچکی ساخته اند موسوم به((سرداب)) که آب چندین روزه ی خودرادر آن ذخیره می کردند. متاسفانه امرور به علت بی احتیاطی٬عدم وجود نظارت ومسئولیت کافی فاضلاب وفضولات تمامی روستا در آن ریخته شده به طوری که آب آلوده شده و این شبکه ی حیات دهی به بزرگ ترین عامل انتقال بیماریهای مختلف تبدیل شده است .

اگر به تاریخ وجود این جوی وتقسیم بندی منظم آن بین باغها سرکی بزنیم واز زبان ریش سفیدان ومحلی ها پرس و جویی بنماییم این گونه جواب می شنویم :

صاحبان اصلی باغهای شرکان یک خانواده ۹ نفره بوده اند که باغهای آن زمان رامیان خودتقسیم کرده اند.این خانواده ۹ نفره عبارتند از ((بابه-مام یونس-حمزه-کافراله-کیگارا-یاعیشا- میراوا- سوراوا وشعبان)) .صاحب اصلی باغ  پدر خانواده یعنی (( بابه)) بوده است.برای اولین روز سال جدید نوبت آبیاری باغ ((بابه)) بوده است. بقیه باغها بعد از او به ترتیب آبیاری می شده اند .تا نه روز آینده باز این جریان به طور منظم ومتوالی تکرار می شده است . این آبیاری به صورت چرخشی در روزوشب آبیاری می شده اند مثلا اگر در آب یاعیشا امروز باغ مورد نظر در شب آبیاری می شده است برای نوبت آینده به همان اندازه در روزآبیاری می شده است و بالعکس.در طول این ۹ روز تمام این باغها آبیاری شده و هیچ کدام تشنه نمی شده اند.

در یک محدوده زمانی هنگام استیلای حکومت خانها و بگ زاده ها بر این روستا وحوالی تصمیم گرفته شد که برنامه آبیاری به هم ریخته و از نو برنامه جدیدی تهیه گردد بعد از یک ماه به هیچ جایی نرسیدند ومجبور شدند برروی برنامه ی قدیمی آبیاری متفق شوند .

جوی مزران با تلاش مردم وکمکهای جهاد کشاورزی شهرستان پاوه در سالهای ۸۰ و ۸۱ برای دو نوبت بازسازی و مرمت شد وحدود۷۰% کار بتن ریزی وسیمان کاری آن انجام گرفته اما ۳۰% باقی مانده هنوز به همان سبک باقی مانده و مورد استفاده صاحبان باغهای آن نواحی قرار می گیرد. د رسال ۸۸ با احداث جاده جدید پاوه به شرکان در محل((دره ی زه ردی بن)) این جوی تخریب گردید و آبرسانی در منطقه  ای به طول ۵۰ مترصرفا با لوله انجام می گیرد. و تاکنون مسئولین مربوطه چاره اندیشی در این راستا ننموده اند.

در نهایت یک پارچه شعر در موضوع این جوی وتاریخچه آن از زبان آقای وحید خسروی به زبان هورامی می شنویم:

 ((جوه و مزرا))

ئه ر ملکت هه نوو ساحیب ئاوه نــی

ئیجـــاره نشیـــن یــا میـــــراوه نـــی

 لازم بــزانــه تــه قسیمــــو ئــــــا وی

تا چـــه نی هــام مال نه بوت ئا ژاوی

 وه ش که ردن ته قسیم قه دیمی زانا

ئاوه وجوه ومزره ی په ی نه سله  دیماینا

خــانـــه وادیــوی نـو نــه فــه رینـــــی

بـه وه شی حه یات به سه ر به رینی

 بــه سـه رو «بابه ی» نو به شا بریه ن

ته قسیموو ئا وی په ی ویشـا کرد ه ن

نـو بــاوه و نـوبـــاو  چـه نــی «سووراوا»

«یــاعیشــــا »جــه به ین ئاخر «میراوا»

« کافراله» و «شعبان» چه نی «کیگارا»

«حمزه»و «مام یونس»  په ی توم ژمارا

بـــابــــه نـــوبــــاوو  ملکــــوو ئـالتوونیـن

هـه م ده راسووری هه م به نو مه ریـن

ســـووراوا شـــولگـــا ی ئــاوی دارانـی

ده ره و زه ردی بنـــی  نیمــاو که رانی

رومیـرای مزران ده س ته رنه که رده ن

به نـوورواو واری په ی ئاو قــر که رده ن

 چــــه م و نسارو ئـــا ملـــه گا تـــــو له

رو هــــه مزه ی داریــو ئا چــه م و دوله

 یــاعیشــــا بــه نوو مـــه ری سیــــراوا

پیشــــــاوش یــاوو هــــه تا جـــــــوراوا

 که یگارا و شعبــــان دوله و گــه رماوی

لــــــوه ئــــاوی داره هـــه تــا متــــاوی

 جوانمیره ی سه رمه س ئاویش فرینی

یـاعیشـــــا و مـامــو یـونسـام ویرینـی

 وه ختـوو کافـراله ی دوله و هامسانی

شـه و سیـــراو که رو هـــه تا به یانی

 ئـافــه رین بــه تو قــــــه دیمـــــی زانا

تــو ئــــی عیلمتــــه جه لا وکـــی وانا

 زمسانو ساله و هه شتای جه هیجری

ته عمیر شا کرده نیمه ش به گور جی

 بــه پـوشتیبـــــانــــی جه هادوو بانکی

نســــاره و ئـــه و لا بی پیسه پارکــی

 حسه ین و عه زه م چنی موهه ندیسا

زه حمه ت شا کیشا په ی باقی دوسـا

 یـاونــاشــا نــواوه و  وه ختــوو وه هاری

گرد ده شـا وه ش بو چنــی ئوساکاری

 سه د سالی(وه حید)چنی دوسا مدرا

مــه که را ته قسیم ئاو ه و جوه و مزرا

 وحید خسروی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا