تاریخی

واژه شناسی اورامان

درمورد شكل گيري واژه اورامان در ميان تحليل گران و اورامان شناسان و مستشرقین اروپایی نظرات متعددي وجود داشته که هر کدام را بر آن داشته تا نظر جداگانه ای در مورد شکل گیری تاریخ این واژه ابراز کنند که هر کدام به تشریح مطلبی دراین بابت پرداخته اند. بنا به سابقه کهن یکجا نشینی اورامانیان زودتر از سایر اقوام دورو بر خود و مدنیت کهن این ناحیه اینجانب را بر آن داشت نه بعنوان یک مورخ اورامان شناس بلکه بخاطر تعهد و مسئولیتی که در قبال هویت انسانی خودم و مردمان هم زبان و هم نژادم حس نمودم با جمع نمودن یک سری نوشته ها راجع بشکل گیری این واژه تصمیم به نگارش این موضوع نمودم. به امید آنکه در هر زمان و هر مکانی که از یک فرد اورامی زبان راجع به هویت او سوال پرسیدند بتواند از اطلاعاتی که دانشمندان تاریخ شناسی و مردم شناسی درباره این ناحیه بدست آورده اند استفاده نماید .

هدف همه ما چیزی فراتر از سربلندی این قوم تاریخی و فرهنگ بی نظیرش نیست .

از رواياتي كه در مورد شكل گيري اين واژه موجود میباشد اشاره به یک داستان قديمی دارد .داستان از اين قرار است كه در دوره قديم ايران يكي از فرزندان پادشاه وقت ايران براي شكار به این ناحیه می آید.که در آنجا گم شده و از همراهان خود باز مي ماند. از قضا يكی از افراد بومي منطقه اورامان ايشان را يافته و پس از معرفي پسر شاه او را به منزل شخصي خود برده و در آنجا از او به خوبي پذيرايي مي كند. پسر شاه هم پس از رسيدن به درجه شاهي آن شخص را كه اسمش عبدالرحمن بوده به حکمرانی ولايت اورامان بر مي گزينند . و پس از او فرزندانش براين منطقه حكومت مي كنند. آنگاه به مرور زمان با تكرار واژه عبدالرحمن به اورمان تبديل مي شود يعني اول عبدالرحمن , عاو رحمان , و آورمان تبديل مي شود.(رزم آراء: ۱۳۸۶ ص۷)

در كتاب سير الاكراد اين چنين آمده است كه اورامان همان آورامن به معناي گرسنگي است .نویسنده این کتاب معتقد بوده چونكه طبيعت منطقه اورامان فاقدقابليت كشت است و مردمانش از پس سيرکردن خودشان بر نمی آیندپس همیشه در حال گرسنگی بسر برده اند , كه البته این نظریه شاید غير منطقی و غير قابل قبول است.

در روايات ديگر اين واژه را اهورا+مان يعني ماوا ومسكن آتش تحليل كرده اند.بنا بر رواياتي چنين برداشت مي شود كه چون در زمان حمله اسكندر همه ايران دينشان را از ترس اسكندر به مهر پرستي تغيير داده و هورمزد پرستي فقط در اورامان رواج داشته است به اين نتيجه مي توان رسيد كه اورامان اهورا مزدا +مان يعني محل و مكان هورمزد پرستي قلمداد شده است (هه ورامانی: ۱۳۸۰ ص۱۰۷۵)

عده اي معتقند اورامان تكامل يافته {اورامه} مي باشد كه يك نوع خوانندگي پارسیان تلقي مي شده است و به زبان پهلوي است و اورامان را بر گرفته از آن مي دانند.گویند این نوع خوانندگی را در قدیم باربد اجرا میکرده است . اورامه را نيز يكی از دهات نزديك كاشان است. پس به نظر اين نظريه پردازان واژه اورامه يك نوع سبک موسيقي و خوانندگی است كه در اين منطقه رواج داشته است.( بهمن سلطاني : ۱۳۸۶ ص ۲۵۴) در اشعار مختلف واژه اورامه به این معنی که روایت کرده اند مورد استعمال واقع شده است.

لحن اورامان و بيت پهلوي – زخمه عودو سماع خسروی

در جائي ديگر اين واژه را برگرفته از يكي از شهرهاي دوره{ماد} مي دانند به نام {اورومون} در اشعار صیدی نیز اینجنین آمده است
(فصلنامه فرهنگي و ادبي و اجتماعی زریبار ۱۳۸۴ ص۳۰۵)

عده اي دیگر معتقدند اورامان {هور +آمان} مي باشدكه معناي لغوی آنآن يعني برگزيده شده و داراي خصوصيات مجزا از هر چيز ديگري . در جايي ديگر اين واژه را به معناي زبانه آتش نیز معني كرده اند.(بهمن سلطانی, ۱۳۸۶ ص۳۵۵ )

مهمترين نظريه اي كه مي توان در اين بابت پذيرفت این است که چون این ناحیه ۱۱۰۰ سال هور مزد پرستی را پشت سر گذاشته است و به گفته کریستین سن مهمترین مکانهاییست که زرتشت در آنجا ظهور کرده باشد به احتمال قوی (اهورامزدا + مان)است که به معني مكان وجای پرستش اهورامزدا.

 

منابع:

۱ . عمليات اورامان / علي رزم آرا: به كوشش كامبيز رزم ارا” كاوه بيات: تهران: پرديس دانش و شركت نشر و پژوهش شيرازه كتاب۱۳۸۶ ,

۲٫ تاريخ اورامان / مظفر بهمن سلطاني- تصحيح و تعليقات نادر كريميان سردشتي- تهران: احسان-۱۳۸۶ ,

۳ . سيرالاكراد / عبدالقادر بن رستم بابائي به اهتمام محمد رئوف توكلي – تهران: ناشر محمد رئوف توكلي

۴ . ميژوي هه ورامان(تاريخ اورامان)/ محمد امين اوراماني- تهران: بلخ, ۱۳۸۰

۵٫ مقدمه اي بر كرد شناسي در اروپا/ پروفسور قناتي كردو.تهران-انتشارات آتیه.۱۳۷۹

۶٫ جغرافياي كردستان -/ سرتيپ حسينعلي رزم آرا- تهران: انتشارات دايره جغرافيايي ستاد ارتش.۱۳۳۱,

۷ .(زريبار)فصلنامه فرهنگي / ادبي/ اجتماعي(با ورش تحليل پژوهشي) دوره جديد (۶و۵) / سال نهم / شماره( ۵۹و۵۸)

منبع : وبلاگ تاکانه

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا